Jajka są bardzo wartościowym produktem spożywczym. Zawierają niezbędne dla organizmu aminokwasy, witaminy (B12, B2, A, D) oraz składniki mineralne (fosfor, selen, żelazo, cynk). Żółtko jest bogatym źródłem tłuszczów, w tym fosfolipidów oraz cholesterolu, zawiera także kwasy tłuszczowe omega-3, omega-6 oraz lecytynę (bierze udział w transporcie cholesterolu we krwi oraz w metabolizmie tłuszczów, wchodzi w skład błon komórkowych), a także foswitynę (białko mającego właściwości antyoksydacyjne).

Alergia na jajko – co tak na prawdę powoduje alergię?

Jeśli chcesz poznać różnicę pomiędzy alergią a nietolerancją pokarmową to zapraszam do przeczytania mojego wcześniejszego wpisu – https://wkrecsiewzdrowie.pl/alergia-czy-nietolerancja-pokarmowa/

Białka jaj to grupa alergenów, które zaraz po białku mleka najczęściej wywołują alergię u dzieci. Białka jaja obecne są zarówno w białku, jak i w żółtku jaja. Najczęściej wywołujące alergię białka to owoalbumina (Gal d2) i owomukoid (Gal d1). Występują w białku jaja i jedynie bardzo wysokie temperatury mogą częściowo zmniejszyć właściwości alergenowe tych białek. Dlatego niektóre osoby mogą dobrze tolerować “jajko pieczone”.

Uczulać może również żółtko jaja (globuliny, liwertyny, lipoproteiny). W przypadku alergii na albuminę surowiczą (obecną w żółtku) czasami obserwuje się reakcję krzyżową na kurze mięso. 

Osoby z alergią na białka jaj kurzych ze względu na występujące podobne frakcje białek będą również reagować na jaja innych ptaków, np. kaczek, gęsi.

Warto również uważać na lizozym (Gal d4), który często jest konserwantem wielu produktów spożywczych (np. serów), a także może być wykorzystywany przy produkcji wielu leków.

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat alergii, koniecznie zajrzyj tutaj –> https://wkrecsiewzdrowie.pl/zrozumiec-alergie-6-pytan-i-odpowiedzi/

Gdzie znajdziemy jajka?

Produkty, które zawierają lub mogą zawierać jajka to różnego rodzaju ciasta, ciasteczka, herbatniki, biszkopty, pączki, babeczki, rogale, precle, lody, gotowe desery, bezy, panierki na mięsie, rybie, klopsiki, sosy, naleśniki, ciasto na pierogi, makarony, zapiekanki. 

Uwaga – jajko może występować pod postacią takich określeń jak: proteina jajeczna, suszone jajka, globulina, proszek jajeczny, wszystkie składniki z przedrostkiem owo-. 

Czym można zastąpić jajko w różnego rodzaju potrawach i wypiekach ?

1 JAJKO =

• 1 łyżka mielonego siemienia lnianego + 3 łyżki wody (odstawić na około 10 minut)
• 1 łyżka nasion chia + ⅓ szklanki wody
• 2-3 łyżki masła orzechowego (placuszki, babeczki, gofry)
• aquafaba (woda po ciecierzycy) – idealna do ubijania, pieczenie bezy
• puree z ½ dojrzałego banana (idealne do wypieków)
• puree z pieczonej dyni (ok 60 g), gotowanej marchewki (ok. 60 g), mus z owoców (jabłek gruszek, ok. 60 g)
• ½ rozgniecionego awokado (ciasta, muffinki)
• 1 łyżka mąki ziemniaczanej/tapioki/ skrobi kukurydzianej + 2-3 łyżki wody
• 1 łyżka zmielonych płatków owsianych + 3 łyżki gorącej wody

Jak zadbać o odpowiednią ilość składników odżywczych ? Dieta bezjajeczna.

Eliminacja jajka = wprowadzenie innych produktów, które zastąpią składniki, w które jajko jest bogate !

Zawarte w jajach składniki odżywcze, a szczególnie te obecne w żółtku są trudne do zastąpienia innym produktem.

Dieta bezjajeczna powinna zawierać:

• mięso bogate w żelazo: jagnięcinę, cielęcinę, wołowinę, mięso z królika i drobiu (raczej mięso z udźca niż z piersi drobiu),
• warzywa i owoce zawierające znaczne ilości żelaza (lista poniżej) (Uwaga – żelazo z produktów roślinnych jest w mniejszym stopniu przyswajalne. dlatego warto je łączyć z produktami bogatymi w witaminę C. Do potraw można dodawać sok z cytryny, paprykę, natkę pietruszki),
• oleje roślinne (oliwę z oliwek, olej rzepakowy) Oleje te są dobrym źródłem kwasów tłuszczowych z grupy n-3 i n-6, oraz witaminy E,
• tłuste ryby morskie, np. łosoś, makrela.

Dodatkowe składniki, o które powinniśmy zadbać w przypadku alergii na jajko:

Witamina B12 – mleko krowie, produkty mleczne, mleko sojowe (wzbogacane) mięso, ryby.

Witamina B2 – mleko krowie, produkty mleczne, mleko sojowe (wzbogacane), mięso, kasza gryczana, kasza jaglana, płatki owsiane, nasiona roślin strączkowych, groszek zielony, kapusta włoska, brukselka, szpinak.

Witamina A – obecna jedynie w produktach zwierzęcych (wątroba, sery), ale ważne jest spożywanie odpowiedniej ilości beta-karotenu, który zostaje w naszym organizmie przekształcony w witaminę A. Źródła beta-karotenu – żółte, pomarańczowe i zielone warzywa (marchewka, dynia, papryka, pomidory, szpinak, sałata, brokuły, natka pietruszki) oraz owoce (morele, brzoskwinie, mango, melony).

Witamina D – tłuste ryby morskie (łosoś, śledź, makrela, sardynki). Najwięcej witaminy D powstaje w skórze pod wpływem promieni słonecznych (codzienne przebywanie na słońcu  min. 15 minut). Bardzo ważna jest odpowiednia suplementacja (zwłaszcza u niemowląt, małych dzieci i osób starszych).

Cynk – mięso, ryby, mleko, produkty mleczne, kasza gryczana, jaglana, płatki owsiane, pszenne, ryż, fasola, groch, soja, soczewica, czosnek, koperek zielony oraz natka pietruszki.

Żelazo – hemowe (w mięsie i rybach), niehemowe – pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, natka pietruszki, szpinak, suszone owoce, orzechy, nasiona i pestki.

Białko (aminokwasy egzogenne) – mięso, ryby, rośliny strączkowe, mleko, produkty mleczne, mleko sojowe, produkty sojowe.

Cały poradnik znajdziecie na stronie: https://imid.med.pl/files/imid/Do%20pobrania/Poradnik%20%C5%BCywienia%20dzieci_1-3_IMiD_FINAL.pdf

Można go bezpłatnie pobrać i przeczytać, do czego zachęcam. Poradnik jest bogaty w wiele przydatnych informacji i praktycznych porad dotyczących prawidłowego żywienia po 12. miesiącu życia.

Warto pamiętać, że okres od 1. do 3. roku życia dziecka jest okresem krytycznym w rozwoju określonych preferencji i nawyków żywieniowych. Tym bardziej warto zagłębić się w ten temat..

Co najbardziej podoba mi się w tym poradniku?

Poradnik zawiera podstawową wiedzę zebraną w przystępny sposób (bardzo ładna oprawa graficzna).

Zwrócona jest uwaga na możliwe trudności w spożywaniu posiłków przez małe dziecko, tzn. często pojawiającą się nagłą odmowę jedzenia, złość, płacz, krzyki, wypluwanie jedzenia (tzw. bunt dwulatka). Radzi co robić w takiej sytuacji : „Najlepszym rozwiązaniem jest stopniowe i cierpliwe oswajanie dziecka z nowym smakiem oraz konsekwentne zachęcanie go do spróbowania symbolicznej łyżeczki nowego pokarmu. Spokojna postawa rodzica oraz atrakcyjne dla dziecka formy podania, np. na nowym kolorowym talerzyku, w fantazyjnych kształtach mogą być pomocne w przekonaniu dziecka do próbowania potrawy.”

Autorzy poradnika zalecają obserwować dziecko i reagować na jego zachowanie (czyli nie wciskać więcej jedzenia, gdy widzimy, że dziecko już się najadło lub po prostu nie chce więcej jeść). „Niewłaściwe jest traktowanie pokarmu w kategoriach nagrody czy kary. Chwalenie dziecka za zjedzenie całej porcji posiłku lub ganienie, gdy porcja pożywienia nie została do końca zjedzona może już na wstępie zaburzać mechanizm samokontroli łaknienia.”

Bardzo podoba mi się modelowy talerz żywieniowy, na którym pokazane jest jakie grupy produktów i w jakich ilościach są zalecane od 13. do 36. miesiąca życia dziecka. (grafika poniżej)

Cieszy mnie to, że autorzy poradnika tłumaczą w skrócie jak używać świeżych listków warzyw i ziół, takich jak natka pietruszki, koperek, bazylia, szczypiorek, do jakich potraw pasują te produkty.

Dobrze, że w poradniku znajduje się stanowisko Amerykańskiej Akademii Pediatrii dotyczące spożywania soków owocowych przez dzieci. Przytoczę parę ważnych informacji:

„Soki owocowe nie zapewniają żadnych korzyści żywieniowych dzieciom poniżej 1. roku życia” – To pewnie wszyscy wiedzą 🙂 Przynajmniej taką mam nadzieję.
„Soki owocowe nie przewyższają pod względem wartości odżywczych świeżych owoców i nie odgrywają istotnej roli w w zdrowym i zrównoważonym żywieniu niemowląt i dzieci”
„Spożywanie soków w nadmiarze może stanowić ryzyko niedoboru i nadmiaru masy ciała.
Spożywanie soków w nadmiarze może wywoływać biegunkę, wzdęcia brzucha, a także powodować próchnicę zębów.
Soki nie poddane pasteryzacji mogą zawierać patogeny chorobotwórcze i nie powinny być podawane dzieciom, a jeśli już, to ze szczególną ostrożnością.”
„Soki wzbogacane w wapń mogą stanowić źródło tego pierwiastka, a także witaminy D, ale nie są źródłem innych składników odżywczych obecnych w pokarmie kobiecym, mleku modyfikowanym lub mleku krowim” – to taka ciekawostka, bo w Polsce jeszcze nie widziałam soku wzbogacanego w wapń, ale pamiętam jak na studiach w programie dietetycznym z amerykańską bazą danych był sok jabłkowy z Ca 😉

Jeszcze jedną dobrą informację na temat soków (dotyczącą wszystkich ludzi, nie tylko dzieci) znajdziemy w poradniku : „Dzieci przyjmujące niektóre leki nie powinny pić soku grejpfrutowego„. Pisałam pracę licencjacką na temat interakcji leków z pożywieniem i właśnie najwięcej interakcji było z sokiem grejpfrutowym.

Osobiście nie jestem zwolennikiem soków owocowych, zarówno dla dzieci jak i dla dorosłych. Moim zdaniem są one niepotrzebne w codziennej diecie (no chyba, że sportowcom w celu zwiększenia energetyczności diety, chociaż i tak są inne na to sposoby).

Wracając do poradnika, to autorzy bardzo fajnie przedstawiają orientacyjne wielkości porcji różnych produktów z podziałem na grupy (produkty białkowe, produkty zbożowe, warzywa, owoce i tłuszcze). Pamiętajcie tylko, że ostatecznie to dziecko decyduje CZY zje i ILE zje danego posiłku. My możemy „tylko” proponować zdrowe produkty i dawać dobry przykład 😉

Przydatne w poradniku mogą być też zasady sporządzania posiłków dla dzieci oraz przykładowe jadłospisy, ale o tym jeszcze napiszę w dalszej części.

Dobrze, że autorzy poradnika zwracają uwagę na zalecaną suplementację witaminy D. Dla dzieci od 1. do 3. roku życia jest to 600-1000 IU/dobę. Podane są również źródła pokarmowe witaminy D, ale w ug/100g produktu. Dlatego warto wiedzieć, że 600-1000 IU to 15-25 ug.

Bardzo podoba mi się fragment o tym jak prawidłowo karmić małe dziecko:

„- Zachęcaj do samodzielnego jedzenia,
– akceptuj zachowania żywieniowe właściwe dla wieku, np. jedzenie rączkami, dotykanie jedzenia, brudzenie się.
– Systematycznie wprowadzaj nowe produkty/potrawy/posiłki,
– staraj się nie rozpraszać dziecka podczas jedzenia (nie zabawiaj go, nie włączaj telewizora, głośnej muzyki)”

Mam jednak parę wątpliwości do niektórych części poradnika.

Szkoda, że o karmieniu piersią jest właściwie tylko jedna strona. WHO zaleca karmienie piersią do 2. roku życia i dalsze kontynuowanie, jeśli chcą tego matka i dziecko. Wiele kobiet karmi piersią powyżej 12. miesiąca życia dziecka i moim zdaniem to super! Szkoda, że w poradniku nie są przedstawione korzyści takiego postępowania.

We fragmencie poradnika „w zalecanych produktach białkowych” czytamy, że „ważnym elementem diety dzieci do 3. roku życia jest nadal mleko modyfikowane, np. typu Junior”. Po 12. miesiącu życia dziecka nie trzeba podawać mleka modyfikowanego. Jednak czasami dziecko może nadal go potrzebować. Wszystko zależy od tego jak wygląda dieta maluszka, czy na pewno dostarcza wraz z pożywieniem wszystkich ważnych składników odżywczych. Warto zapoznać się z artykułem Małgorzaty Jackowskiej na ten temat.
Moim zdaniem warto uważać na mleko typu Junior, które nie musi spełniać restrykcyjnych wymagań dotyczących składu i jakości takich jak mleko początkowe (do 6. miesiąca życia, tzw. 1) i następne (od 6. do 12. miesiąca życia, tzw. 2). Dodatkowo często mleka typu Junior są niestety dosładzane. Dlatego być może lepszym wyborem będzie mleko „dwójka”. Warto pamiętać, że dzieci po 1. roku życia nie powinny pić z butelki ze smoczkiem i kubka niekapka (zarówno wody jak i mleka). W praktyce niestety zmiana mleka w butelce ze smoczkiem na kubeczek lub bidon z rurką nie jest taka prosta.

W opisie „jak powinien wyglądać obiad dla dziecka” autorzy poradnika sugerują: „Posiłek można zakończyć lekkim wartościowym deserem – niewielką ilością soku warzywnego, kompotem, porcją owoców lub domowym biszkoptem”. Mała uwaga, by nie podawać codziennie tzw. deseru i nie uczyć, że po głównym daniu zawsze będzie coś słodkiego.

W opisie żywności (kupnej) przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci (typu słoiczki, tubki itp.) czytamy, że „te produkty są bezpieczne i ściśle kontrolowane”. Warto jednak pamiętać, by zawsze dodatkowo sprawdzać skład każdego takiego produktu. Niektóre słoiczki zawierają sól lub są dosładzane sokiem owocowym (to w sumie jest ciekawe, bo normalnie do przygotowania obiadku dla dziecka nie dodalibyśmy soku, by był słodszy).

Kolejny fragment, do którego chcę się odnieść to: „Z wielu badań wynika, że dzieci dość szybko, często już przed ukończeniem pierwszego roku życia przechodzą na dietę stołu rodzinnego. Ich sposób żywienia upodabnia się do żywienia osób dorosłych w rodzinie. Wiąże się to z włączeniem do diety produktów, których dzieci powinny unikać (np. sól, cukier, nadmiar złych tłuszczów) z uwagi na negatywne dla zdrowia skutki długofalowe oraz utrwalanie niekorzystnych nawyków żywieniowych.” Wszystko zależy jak wygląda dieta stołu rodzinnego, bo można gotować tak, aby jedzenie było zdrowe i smaczne dla maluszka i dla rodziców. Ja do tego szczerze zachęcam 😉

W przykładowych jadłospisach w poradniku bardzo często znajdziemy mleko modyfikowane (na śniadania i/lub kolacje). Rozumiem, że często dziecko (niekarmione piersią) po ukończeniu 1. roku życia potrzebuje jeszcze mleka modyfikowanego i można je dodawać do posiłków. Nawet lepiej to robić, niż podawać w butelce ze smoczkiem. ALE jeśli przykładowe jadłospisy czyta rodzic karmiący piersią to może pomyśleć, że do diety swojego maluszka trzeba wprowadzić mleko modyfikowane. A to nie jest konieczne. A jeszcze gorzej, gdy mama pomyśli, że jej mleko nie jest już wartościowe czy potrzebne dziecku i lepiej podawać mleko modyfikowane. O zaletach karmienia piersią oraz o różnicach pomiędzy mlekiem kobiecym, a modyfikowanym już pisałam. Serdecznie zachęcam do przeczytania.

Na koniec ostatni fragment, który trochę mnie rozśmieszył. „Dzieci bardzo aktywne, zużywające wiele energii na zabawę albo procesy uczenia mogą potrzebować uzupełnienia diety różnymi przekąskami. Warto skonsultować się wtedy z lekarzem lub dietetykiem. ” – Nie tylko wtedy warto się skonsultować 🙂

Jestem ciekawa Waszych opinii na temat tego poradnika. Napiszcie w komentarzu.

Wtorkowy poranek przebiegał całkiem zwyczajnie. Wczesna pobudka (Krzysiu to ranny ptaszek), przebieranie, wspólne śniadanko i zabawy. Byliśmy z Wojtkiem (tata Krzysia) zmęczeni, ale opieka nad małym dzieckiem i często nieprzespane noce nie pozwalają odpocząć. Nie sądziliśmy jednak, że możemy być chorzy. Pierwszym objawem, który się pojawił była utrata węchu przez Wojtka. Trochę się wystraszyliśmy. 

Domyślaliśmy się, że to najprawdopodobniej covid, a przecież mogą pojawić się poważniejsze dolegliwości. Wojtek miał mieć tego dnia dyżur, więc pojechał do szpitala na wymaz. Po kilku godzinach okazało się, że wynik testu jest pozytywny. Przez co cała nasza trójka musi zostać przez jakiś czas zamknięta w domu.

Dalsze objawy i niepewna kwarantanna

W ciągu dnia pojawiło się u nas duże osłabienie i silne bóle głowy. Załatwiłam dla siebie skierowanie na pobranie wymazu, i następnego dnia wcześnie rano (by uniknąć dużej kolejki) pojechałam zrobić test. Usłyszałam, że wynik powinien być w ciągu 48h. Po południu zadzwonił do Wojtka sanepid i zebrał dane, z kim ostatnio miał Wojtek kontakt oraz nałożył 10-dniową izolację na niego, i 20-dniową na mnie i Krzysia (10 dni dłużej od ostatniego dnia kwarantanny osoby zarażonej). Pani z sanepidu powiedziała, że wynik mojego testu będzie w ciągu 3-4 dni i jeśli będzie pozytywny, to skróci to moją izolację. Ostatecznie na wynik czekałam 6 dni i o dziwo okazał się ujemny!

Wynik ujemny i co dalej?

Jednak po otrzymaniu wyniku na aplikacji “kwarantanna domowa” (miałam obowiązek ją ściągnąć i mieć na telefonie) moja kwarantanna została zakończona. Dlatego zwątpiłam czy ją nadal mam, czy nie. Wojtkowi za to aplikacja w ogóle nie działała. Dodzwoniłam się na infolinię sanepidu, a także rozmawiałam z Panem z NFZ (numer z aplikacji). Oboje sprawdzali w systemie i powiedzieli mi, że nie mam kwarantanny i jestem wolna. Pojawiła się u mnie nadzieja na wyjście z domu, wyjście na zewnątrz, ale niepewna zadzwoniłam jeszcze do sanepidu w Opolu. Okazało się, że jednak mam dalej kwarantannę (do 15.11). Trochę mnie to zasmuciło. Co ciekawe, następnego dnia przyjechała policja sprawdzić izolację, ale tylko Krzysztofa (a mnie nie mieli na swojej liście). Po tym sprawdziłam jeszcze raz aplikację i tym razem miałam wpisaną kwarantannę. Czyli ogólnie trochę chaos informacyjny.

Nasze samopoczucie i objawy.

W ciągu tych paru dni mój stan fizyczny się polepszył, jednak psychiczny trochę pogorszył. Zmarła moja babcia i nie mogłam nawet pojechać na pogrzeb. Ciężko było mi się pogodzić z tym ujemnym wynikiem i przymusem siedzenia w domu przez 3 tygodnie. Niestety Krzysiu również nie czuł się najlepiej. Miał duży katar i parę razy zwymiotował. Był też bardzo marudny, płaczliwy i cały czas chciał być na rączkach, a w nocy kiepsko spał. 

Na szczęście po paru dniach poczuliśmy się lepiej. Myślałam, że jestem już zdrowa, gdy nagle w ostatnim dniu izolacji Wojtka pojawiły się niepokojące objawy: zatkane i bolące zatoki, katar, duże osłabienie, ból gardła i głowy. Dobrze, że Wojtek powoli dochodził do siebie i mógł się zająć Krzysiem, bo ja byłam przez 3 dni nie do życia. Czy to wtedy właśnie miałam covida? Czy test był wykonany zbyt wcześnie? Nie wiem. Cieszę się, że to już minęło.

Czy ktoś nas kontrolował i sprawdzał, czy na pewno przestrzegamy kwarantanny?

Aplikacja chciała ode mnie tylko dwa razy zdjęcie (na samym początku kwarantanny), a policja odwiedziła nas w sumie 3 razy. Za pierwszym razem sprawdzali Wojtka, następnym razem mnie i Krzysia, a później już tylko samego Krzysia. Widzieliśmy radiowóz na ulicy i machaliśmy przez okno.

Inna (pozytywna) strona izolacji domowej.

Pierwsze dni naszej kwarantanny, gdy cała trójka źle się czuła, były ciężkie, ale daliśmy radę. Pomogła rodzina, która wspierała nas rozmowami oraz dostarczała pod drzwi zamówione zakupy. Jednak myślę, że ten okres miał również swoje dobre strony:

• Krzysiu miał cały czas dwójkę rodziców, z którymi spędzał czas, bawił się i uczył się nowych rzeczy. Dzięki czemu obydwoje byliśmy świadkami jego pierwszych kroków oraz nauki chodzenia i wstawania.
• Skończyliśmy prezent dla Krzysia na roczek – tablicę manipulacyjną.
• Spędziłam trochę czasu w kuchni. Wypróbowałam nowe przepisy i przygotowywałam nowe posiłki dla nas wszystkich.
• Układałam jadłospisy dla swoim podopiecznych. Zmieniłam również trochę ofertę i cennik. Zapraszam do zapoznania się ;).
• Wolny czas przeznaczyłam na edukację. Ukończyłam szkolenia dotyczące psychodietetyki oraz żywienia i suplementacji w sportach wytrzymałościowych. Aktualnie poszerzam wiedzę z zakresu diagnostyki laboratoryjnej w gabinecie dietetyka.
• Gdy miałam siłę i chciałam się trochę poruszać, to jeździłam na rowerze stacjonarnym, a także ćwiczyłam trochę na macie (ćwiczenia wzmacniające).
• Mieliśmy też czas dla siebie nawzajem, czas na przemyślenia i docenienie tego, co mamy. Cieszymy się, że przeszliśmy to w łagodny sposób. Nadal czujemy się trochę osłabieni, ale myślę, że potrzeba więcej czasu, aby organizm się zregenerował.