Torty zrobiłam dwa, ponieważ ze względu na pandemię postanowiliśmy oddzielnie świętować z jednymi i drugimi dziadkami. Poniżej znajdziecie przepisy na te pyszności, moje zmagania (nie wszystko zawsze wychodzi), a na końcu moją i Krzysia (z mojej obserwacji) ocenę.

Tort biszkoptowy z dżemem, owocami i śmietanką kokosową

Składniki na tort biszkoptowy:

• 5 jajek
• 3/4 szklanki mąki pszennej
• 1/4 szklanki mąki ziemniaczanej
• 1/3 szklanki cukru kokosowego
• 2 puszki mleka kokosowego (gęsta część) – wcześniej schłodzone w lodówce przez parę godzin
• dżem 100% – kupny lub domowy
• owoce (u mnie ukochane borówki)

Jajka najlepiej wyjmij szybciej z lodówki, aby nie były zimne. Oddziel białka od żółtek. Ubij białka na sztywną pianę (możesz zrobić test – obróć miskę do góry nogami i zobaczyć czy białka nie wylecą). Powoli dodawaj cukier kokosowy oraz żółtka, dalej miksując. Wymieszaj w osobnej misce mąkę pszenną z mąką ziemniaczaną. Dodawaj małymi porcjami do masy delikatnie mieszając. Najlepiej użyj do tego drewnianej dużej łyżki i mieszaj powoli tak, jakbyś chciała tą masę jeszcze dodatkowo napowietrzyć. Przelej masę do przygotowanej formy (u mnie okrągła blaszka, której spód wyłożyłam papierem do pieczenia). Piecz w 180′ około 20-25 minut (możesz sprawdzić wnętrze drewnianym patyczkiem – jeśli patyczek będzie oblepiony ciastem to znaczy, że trzeba jeszcze zostawić w piekarniku). Po upieczeniu wyłóż na deskę i zostaw do ostygnięcia.

Ubij słodzone mleczko kokosowe (tylko tą gęstą białą część), aż będzie konsystencji bitej śmietany.

Po wystygnięciu przekrój biszkopt na pół. Jedną połowę posmaruj cieniutką warstwą dżemu (możesz też dodać ulubione owoce), nałóż ubite mleczko kokosowe (z jednej puszki), przykryj drugą częścią biszkoptu. Posmaruj cały tort kokosową śmietanką (drugą częścią ubitego mleczka kokosowego) i wstaw na parę godzin do lodówki (chociaż na 1-2 h), dzięki czemu masa stężeje. Tuż przed podaniem ozdób tort świeżymi owocami.

UWAGA – Wszystko możemy zrobić dzień/wieczór wcześniej, oprócz ostatniego etapu czyli smarowania całego tortu śmietanką (zbyt długie trzymanie w lodówce może spowodować, że masa zrobi się bardzo twarda i popęka).

Tort marchewkowy z owocami i śmietanką kokosową

Składniki na tort marchewkowy

• ok. 5 marchewek drobno startych
• 1 szklanka oleju (u mnie olej rzepakowy)
• 1/2 szklanki musu z gruszek (może być również z jabłek) – bez cukru
• 4 jajka
• 4-5 łyżek syropu z daktyli
• ¾ szklanki zmielonych migdałów lub orzechów włoskich
• 2,5 szklanki mąki
• 1,5 łyżeczki proszku do pieczenia
• 1 łyżeczka sody oczyszczonej
• 2 łyżeczki cynamonu
• 2 puszki mleka kokosowego (tylko gęsta część) – wcześniej schłodzone
• mrożone maliny (1 paczka)
• opcjonalnie świeże owoce

Wymieszaj wszystkie suche składniki (mąkę, orzechy, proszek do pieczenia, sodę oczyszczoną i cynamon) w jednej misce, a mokre składniki (starte marchewki, olej, mus owocowy, jajka, syrop z daktyli) w drugiej misce. Dodaj suche składniki do mokrych i dokładnie wymieszaj. Przełóż masę na przygotowaną formę do pieczenia (u mnie okrągła forma ze spodem wyłożonym papierem do pieczenia). Piecz w 160’C około 1 – 1,5 godziny. Najlepiej sprawdź patyczkiem, czy ciasto jest gotowe do wyjęcia. Wbij w środek ciasta. Jeśli patyczek będzie oblepiony to znaczy, że ciasto jeszcze nie jest do końca dopieczone. Jeśli będzie się za bardzo brązowić wierzch ciasta to możesz go przykryć folią aluminiową.

Jak ciasto będzie upieczone to wyjmij je i ostudź. Następnie pokrój na blaty (ja kroiłam na pół).

Mrożone maliny przełóż do garnka i podgotuj mieszając co jakiś czas, aż zrobi się mus malinowy.

Mleczko kokosowe (tylko tą gęstą biała część) ubij do konsystencji bitej śmietany.

Jeden blat ciasta posmaruj musem malinowym (cienko), dodaj połowę kokosowej śmietanki, przykryj drugim blatem ciasta. Cały tort posmaruj drugą połową kokosowej śmietanki. Włóż do lodówki, ale nie za długo bo masa może mocno stężeć i popękać (właśnie to się u mnie wydarzyło, na szczęście uratowałam wyjmując wcześniej tort z lodówki i gładząc nożem). Udekoruj owocami świeżymi lub mrożonymi malinami i/lub polej musem malinowym.

*** Do posłodzenia tortów użyłam syropu z daktyli (naturalny, słodki) oraz cukru kokosowego (ma niski indeks glikemiczny i zawiera niewielkie ilości żelaza, cynku, wapnia i potasu). Dodam tylko, że nie zalecam często używania tych produktów oraz przyzwyczajania dziecka do słodkiego smaku. Lepszym wyborem będą świeże owoce lub musy z nich przygotowane (bez dodatku cukru). Moja mama zrobiła pyszny mus z gruszek, który sam w sobie jest bardzo słodki. Czasami dodaję go to posiłków Krzysia, ale nie za często 😉

Jak wyglądał zepsuty i uratowany tort marchewkowy?

Przyczyna – zbyt długie trzymanie gotowego tortu w lodówce. Rozwiązanie problemu – jakiś czas w temp. pokojowej i wyrównanie nożem. Jak temu zapobiec? Posmarować tort śmietanką niedługo przed podaniem i trzymać niedługo w lodówce.

Ocena moja i Krzysia

Osobiście mi bardziej smakował tort biszkoptowy. Może dlatego, że był taki lżejszy, bo smakowało oba były bardzo dobre 😉 Krzysiu za to z marchewkowego zjadł głównie malinki, a później trochę ciasta jak dodatkowo zostało polane sosem malinowym, a biszkoptowy zjadł właściwie cały kawałek.

Składniki na muffinki z borówkami bez cukru:

• 1/2 szklanki mąki pszennej
• 1/2 szklanki mąki pszennej razowej
• 1/2 szklanki mleka lub napoju roślinnego
• 1/2 łyżeczki proszku do pieczenia
• 1 jajko
• 1 dojrzały banan
• 3 łyżki oleju rzepakowego
• garść borówek

Wymieszaj suche składniki – mąki z proszkiem do pieczenia. Banana rozgnieć widelcem. Dodaj do niego mleko, jajko i olej. Wymieszaj i dodaj suche składniki. Połącz wszystko ze sobą. Pod koniec dorzuć borówki. Nałóż do foremek na muffinki i piecz około 20 min w 180’C.

Poznajcie moje 3 propozycje na zdrowe śniadania na słodko.

Gofry owsiane

Składniki na gofry owsiane:

• 1/2 szklanki płatków owsianych
• 1/2 szklanki mleka lub napoju roślinnego (u mnie napój owsiany)
• 1 jajko
• 2 łyżki oleju rzepakowego
• 2 łyżki mąki

Płatki zalej mlekiem, wymieszaj i zostaw na parę minut, aż napęcznieją. Białko ubij na sztywną pianę. Do płatków dodaj żółtko, olej, mąkę i wymieszaj. Następnie dodaj ubite białko i delikatnie wymieszaj całą masę. Nałóż do rozgrzanej gofrownicy i piecz parę minut.
Świetnie smakują z dodatkami świeżych owoców, jogurtem oraz miodem.

Muffinki marchewkowe

Składniki na muffinki marchewkowe (6 sztuk):

• 1 marchew
• 1 jajko
• 1 duży dojrzały banan
• 1/4 szklanki oleju rzepakowego
• 3/4 szklanki mąki
• 1/2 łyżeczki proszku do pieczenia
• 1 łyżeczka cynamonu

Marchewkę zetrzyj na tarce na małych oczkach. Banana rozgnieć widelcem. Dodaj jajko, olej i wymieszaj. Dodaj startą marchewkę i mąkę wcześniej wymieszaną z proszkiem do pieczenia oraz cynamonem. Dokładnie połącz wszystko ze sobą. Nałóż do foremek na muffinki. Piecz około 20-25 min (do suchego patyczka) w 180’C.

Moja propozycja dodatków: borówki, świeża figa i jogurt kokosowy lub naturalny.

Muffinki szpinakowe

Składniki na muffinki szpinakowe:

• 1 banan dojrzały
• 1 jajko
• 2 garście szpinaku świeżego
• 3 łyżki masła rozpuszczonego
• 1 szklanka mąki
• 1/2 proszku do pieczenia

Bardzo szybki przepis. Wszystko zmiksuj i nałóż do foremek na muffinki. Piecz ok 20-25 minut w 180’C.

Dodatki dla niemowlaka to jogurt kokosowy oraz świeża figa.

Czym są preparaty mlekozastępcze i jak powstają?

Przypomnę, że preparat mlekozastępczy to zamiennik mleka modyfikowanego, który należy stosować jedynie ze wskazań medycznych. Najczęściej powstają one na bazie mleka krowiego w procesie hydrolizy białka.

Co to takiego ta hydroliza?

Hydroliza białka to prościej mówiąc pocięcie białka:

• na dłuższe polipeptydy – hydrolizaty o nieznacznym stopniu hydrolizy (pHF – partially hydrolyzed formula),
• na krótkie polipeptydy – hydrolizaty o znacznym stopniu hydrolizy (eHF – extensively hydrolysed formula),
• na aminokwasy – mieszanka elementarna (AAF – amino-acid formula).

Jakie warunki musi spełnić preparat mlekozastępczy, aby mógł być odpowiedni dla niemowląt z alergią?

Preparat ten musi mieć mniejszą zdolność do łączenia się ze swoistymi przeciwciałami, być dobrze tolerowany przez ponad 90% osób ze zdiagnozowaną alergią na białko mleka krowiego, a także mieć mniejszą zdolność do wywołania odpowiedzi immunologicznej.

Jakie są wskazania do stosowania hydrolizatów mleka modyfikowanego?

Ze względu na ich smak i zapach hydrolizaty białka często są nieakceptowane przez dzieci i rodziców. Młodsze niemowlęta (poniżej 4 miesiąca życia) lepiej tolerują takie preparaty, a u starszych dzieci może pomóc metoda powolnego wprowadzania w ciągu kilku karmień lub kilka dni (mieszanie wcześniejszego mleka z preparatem w odpowiedniej proporcji).

Preparaty sojowe (bezlaktozowe)

Są to preparaty zawierające izolowane białko soi, wzbogacane w L-metioninę, L-karnitynę, taurynę oraz większe ilości fosforu i wapnia (niż w mleku modyfikowanym) ze względu na obecność fitynianów, które utrudniają wchłanianie tych pierwiastków.

Główne wskazania do stosowania takich preparatów to:

• galaktozemia,
• wrodzony niedobór laktazy,
• udokumentowany wtórny niedobór laktazy,
• względy religijne, etyczne, filozoficzne (np. dieta wegańska).

Natomiast nie powinno się ich stosować w przypadku:

• wcześniaków o urodzeniowej masie ciała < 1800g,
• zapobiegania kolce niemowlęcej,
• zapobiegania chorobom atopowym,
• alergii na białka mleka krowiego z biegunką i/lub enteropatią.

Ogólnie mówiąc, preparaty sojowe są często lepiej akceptowane niż hydrolizaty o znacznym stopniu hydrolizy oraz mieszanki elementarne, ponieważ mają lepszy smak. Dodatkowo zachęcają niższą ceną. Niestety istnieje duże ryzyko rozwoju alergii na soję, szczególnie u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia (ok. 10-15% dzieci z alergią na białka mleka krowiego ma również alergię na soję).

Warto wiedzieć, że soja zawiera fitoestrogeny (substancje roślinne zbliżone budową do estrogenów – hormonów płciowych). Mogą one powodować potencjalnie niekorzystne działanie na rozwój fizyczny, mineralizację kośćca oraz dojrzewanie płciowe. Obecnie jednak nie ma jednoznacznych dowodów na korzystne lub szkodliwe efekty spożywania dużych ilości fitoestrogenów. Mimo to, wiele krajów (np. Australia, Kanada, Wielka Brytania, Szwajcaria, Nowa Zelandia, Francja) zaleca ograniczenie spożywania preparatów sojowych.

W preparatach sojowych jest wyższe stężenie glinu (niż mleku kobiecym), a duża dawka tego pierwiastka może odkładać się w tkance kostnej i ośrodkowym układzie nerwowym oraz hamować wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego. Przez to preparaty te są niewskazane u wcześniaków, ponieważ mogą nasilać u nich osteopenię.

Preparaty mlekozastępcze z dodatkiem MCT (średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe)

Preparaty te mają mniejszą zawartość laktozy i wskazane są w przypadku:

• przewlekłej biegunki opornej na leczenie,
• niedoboru disacharydaz,
• stanu po resekcji jelita,
• zaburzeń trawienia i/lub wchłaniania białek,
• hiperlipidemii,
• mukowiscydozy,
• hipoproteinemii,
• zaburzeń czynności trzustki,
• przewlekłej niewydolności wątroby,
• przejściu z żywienia pozajelitowego na żywienie drogą przewodu pokarmowego.

Preparaty mlekozastępcze dla dzieci z fenyloketonurią

Fenyloketonuria stanowi przeciwwskazanie do wyłącznego karmienia piersią. Niemowlęta z tą chorobą muszą spożywać specjalnie przygotowany preparat (pozbawiony fenyloalaniny), który zapewnia im prawidłowy rozwój. Jednak zalecane jest dokarmianie dziecka pokarmem matki, gdyż pozwala utrzymać właściwą kontrolę metaboliczną oraz zapewnia prawidłowy rozwój niemowlęcia.

Mleka przeznaczone dla dzieci z refluksem (mleka AR, tzw. antyrefluksowe)

Mają one dodatek substancji zagęszczającej: mączkę z ziaren chlebowca świętojańskiego, skrobię ryżową, skrobię ziemniaczaną, skrobię kukurydzianą lub gumę skrobiową z nasion fasoli. Według ESPGHAN oraz AAP (The American Academy of Pediatrics), substancje te zmniejszają częstość ulewań u dzieci, ale nie mają wpływu na liczbę epizodów kwaśnego refluksu. Dlatego ich znaczenie w leczeniu choroby refluksowej jest ograniczone. Regurgitacje (ulewanie) są objawem fizjologicznego refluksu żołądkowo-przełykowego, mają charakter przejściowy i mogą występować zarówno u dzieci karmionych piersią, jak i sztucznie (mlekiem modyfikowanym). Jeśli jednak dziecko karmione piersią bardzo obficie ulewa to warto zgłosić się do lekarza w celu ustalenia przyczyny (na podstawie szczegółowego wywiadu i niezbędnych badań). Nie należy podawać odciągniętego pokarmu wymieszanego z mlekiem typu AR ani rezygnować z karmienia piersią na rzecz mleka modyfikowanego przeciwko regurgitacjom. Obfite ulewanie może świadczyć np. o alergii na białko mleka krowiego lub przekarmianiu pokarmem I fazy (u dzieci matek z nadprodukcją mleka).

Stosowanie mleka AR powinno odbywać się po konsultacji z lekarzem. Zalecane jest tylko u niemowląt z chorobą refluksową z towarzyszącymi zaburzeniami wzrastania spowodowanymi stratami energetycznymi. Nie powinno się podawać takich preparatów zdrowym, prawidłowo rozwijającym się niemowlętom, u których występują tylko ulewania. Mogą być one źródłem dodatkowych, zbędnych kalorii, przez co zwiększać ryzyko rozwoju nadwagi i otyłości.

Preparaty mlekozastępcze niskolaktozowe lub bezlaktozowe

Preparaty bezlaktozowe należy stosować w bardzo rzadkiej wrodzonej nietolerancji laktozy.

Natomiast preparaty niskolaktozowe stosuje się u niemowląt z biegunką osmotyczną, która prowadzi do nadmiernej utraty wody i elektrolitów, z towarzyszącymi wzdęciami i bólami brzucha. Jeśli preparaty te są nieskuteczne, to należy sięgnąć po preparaty bez laktozy.

Mleka typu Junior

Nie są zalecane do stosowania u dzieci poniżej 1 roku życia. EFSA wskazuje, że nie są one niezbędne do prawidłowego rozwoju u dzieci w wieku 1-3 lat.

Preparaty dla niemowląt z małą i bardzo małą masą urodzeniową oraz urodzonych przedwcześnie.

Mleka te nazywane są preparatami „po wypisie” – PDF (ang. post discharge formula). Są one bardziej kaloryczne, a także zawierają więcej białka, witamin, soli mineralnych i pierwiastków śladowych w porównaniu do mlek początkowych. Dodatkowo są bogatsze w żelazo, ponieważ wg aktualnych zaleceń ESPGHAN dzieci z niską urodzeniową masą ciała (2000-2500 g) powinny otrzymywać suplementację żelaza (1-2 mg/kg masy ciała./dobę do 6. miesiąca życia).

Wg ESPGHAN należy stosować takie preparaty do „planowanego terminu porodu”, a w przypadku dzieci z masą ciała poniżej należnej, do 52. tygodnia wieku postkoncepcyjnego. Niektórzy autorzy sugerują stosowanie PDF nawet do 9.-12. miesiąca wieku korygowanego.

Jak powinno być przygotowane mleko dla niemowląt?

Przede wszystkim należy kierować się zaleceniami producenta. Preparaty te nie są sterylne i w procesie ich produkcji lub przygotowania do spożycia sporadycznie mogą zostać zanieczyszczone np. bakteriami, czego wynikiem może być poważna choroba, a nawet zgon (np. Cronobacter sakazakii).

Dlatego Komitet Żywienia ESPGHAN sformułował zalecenia:

1. Mleko należy przygotować bezpośrednio przed karmieniem.
2. Pozostałości i mleko niezjedzone należy wyrzucić i nie wykorzystywać ich w następnym karmieniu.
3. Przygotowanego mleka nie należy przechowywać w termosie ani podgrzewaczu do butelek (można użyć gorącej wody z termosu do przygotowania mleka przed karmienia).

Źródła:

Wykład prof. Hanny Szajewskiej wygłoszony na konferencji „Wiosenne Spotkania Pediatryczne 2016”.

Krogulska A.: Diety eliminacyjne w diagnostyce i leczeniu alergii na białka mleka krowiego.Standardy Medyczne/Pediatria  2016  T. 13  957-965.

Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Pod red. H. Szajewskiej i A. Horvath. Medycyna Praktyczna 2017.

H. Szajewska, P. Socha, A. Horvath, A. Rybak, A. Dobrzańska, M.K. Borszewska-Kornacka, A. Chybicka, M. Czerwionka-Szaflarska, D. Gajewska, E. Helwich, J. Książyk, H. Mojska, A. Stolarczyk, H. Weker. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Żywienie sztuczne. Medycyna Praktyczna 2014.

Magdalena Nehring-Gugulska, Anna Oslislo: Jak należy postępować, jeśli niemowlę karmione wyłącznie piersią obficie ulewa (refluks żołądkowo-przełykowy)? Czy należy wprowadzić sztuczne mleko zapobiegające regurgitacjom (typu AR) lub mieszać je z odciągniętym pokarmem?. Medycyna Praktyczna 2014.

Magdalena B. Pawłowicz, Beata Cudowska, Dariusz M. Lebensztejn: Preparaty mleka modyfikowanego i mlekozastępcze w żywieniu dzieci. Standardy Medyczne/ Pediatria 2015, T. 12, 551-558.

Magdalena Nehring-Gugulska: Mleko matki to fenomen natury. Medycyna Praktyczna 2015.

Beata Pawlus, Agnieszka Kordek, Beata Łoniewska: Podstawowe składniki mleka kobiecego – najnowsze wiadomości. Medycyna Rodzinna 5/2004, s. 213-216.

Monika Żukowska-Rubik, Magdalena Nehring-Gugulska: Kiedy powstaje pokarm i jak się zmienia? Medycyna Praktyczna 2015.

Niemowlę, które nie jest karmione piersią lub mlekiem kobiecym (odciąganym przez matkę lub z banku mleka) powinno dostawać mleko modyfikowane lub preparat mlekozastępczy (zastępujący mleko modyfikowane, głównie dla alergików). Mleka te i preparaty są stworzone w taki sposób, aby jak najlepiej upodobnić się składem do mleka matki. Jednak całkowite odwzorowanie składu mleka kobiecego jest niemożliwe, ponieważ skład mleka matki zmienia się w czasie karmienia, może się różnić u każdej z kobiet (na niektóre składniki mleka ma wpływ dieta mamy karmiącej), a także zmieniać się w ciągu dnia (troszkę inne dzień i w nocy). Dodatkowo mleko kobiece zmienia się w trakcie każdego karmienia. W początkowej fazie (do kilku pierwszych minut ssania) mleko zawiera więcej wody, a mniej tłuszczu niż mleko późniejsze (mleko II fazy). Czyli prościej mówiąc (pisząc) bardzo krótkie karmienie to właściwie pojenie, a dzięki dłuższego dziecko otrzymuje kaloryczny i sycący pokarm.

Pierwsze mleko (tzw. siara)

Siara (inaczej zwana colostrum) wydzielana jest przez ok. 3-4 dni po porodzie. Jest gęstsza (niż późniejsze mleko kobiece) oraz koloru bardziej żółtego. Zawiera  skoncentrowane bogactwo składników odżywczych (białka i niektórych minerałów oraz witamin) oraz dużą ilość przeciwciał, które chronią dziecko przed zakażeniami. Dodatkowo dzięki właściwościom przeczyszczającym przyspiesza wydalanie smółki (pierwszego stolca noworodka).

Jaki skład ma kobiece mleko i czym się różni od mleka krowiego?

Podstawowe składniki przedstawiłam w tabeli poniżej:

Mleko krowie różni się przede wszystkim od mleka kobiecego składem tłuszczu, większą zawartością i innym składem białka, większą zawartością fosforu, mniejszą zawartością oligosacharydów oraz brakiem licznych substancji wpływających na układ odpornościowy.

Mleko niemodyfikowane (zwykłe krowie) nie dostarcza wystarczającej ilości witaminy E, żelaza ani niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Za to zawiera zbyt dużo białka, sodu i potasu, z którymi organizm niemowlaka może sobie nie poradzić.

Z powodu wyżej wymienionych różnic potrzebne są modyfikacje mleka krowiego mające na celu upodobnienie tego mleka do pokarmu matki. Jednak nie jest możliwe całkowite odtworzenie kobiecego mleka.

Co to jest mleko modyfikowane i czym różni się od preparatu mlekozastępczego ?

Mleko modyfikowane jest specjalnie przygotowanym pokarmem dla niemowląt, które wytwarzane jest mleka krowiego o poddanych odpowiednim zmianom ilościowym i jakościowym.

Natomiast preparat mlekozastępczy to preparat, który zastępuje mleko modyfikowane. W tym przypadku źródłem białka nie jest białko mleka krowiego tylko np. zhydrolizowane białko lub białko sojowe. Należy je stosować tylko ze wskazań medycznych.

Podstawowy podział mlek modyfikowanych i preparatów mlekozastępczych

Co ciekawe, podział ten może być inny w różnych krajach. W Polsce mleka modyfikowane oraz preparaty mlekozastępcze podzielone zostały na dwie podstawowe grupy:

1 – preparaty do początkowego żywienia niemowląt (infant formula) – do ukończenia 6 miesiąca życia – zaspokaja w całości zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne w tym okresie składniki odżywcze.

2 – preparaty do dalszego żywienia niemowląt (follow on formula) – powyżej 6 miesiąca życia – zaspokaja potrzeby żywieniowe w okresie rozszerzania diety niemowląt.

Warto wiedzieć, że niemowlę mające np. 8 miesięcy może wypić preparat oznaczony “1”, ale dziecko, które ma 3 miesiące, nie powinno pić preparatu oznaczonego “2”.

Jaki skład mają mleka modyfikowane i preparaty mlekozastępcze ? Czy różnią się między sobą składem?

W krajach Unii Europejskiej skład i wartość odżywcza mlek modyfikowanych oraz preparatów mlekozastępczych są opiniowane przez EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, ang. European Food Safety Authority), a prawnie regulowane przez Dyrektywę Komisji Europejskiej. Oznacza to, że właściwie każde mleko modyfikowane ma ten sam, ściśle regulowany skład. Co można dodawać do mleka modyfikowane znajdziemy w Rozporządzeniu komisji UE 2016/127 z dnia 25 września 2015 r.

Można jednak dodawać inne nowe składniki, jeśli ich bezpieczeństwo stosowania dobrze udokumentowano w badaniach. Jednak wyniki przeglądu systematycznego z 2014 pokazują brak jednoznacznych korzyści z dodawania probiotyków i prebiotyków, nukleotydów, cholesterolu, ß-palmitynianu, oleju palmowego oraz selenu. Stwierdzono także brak jednoznacznych korzyści ze stosowania mleka wzbogacanego w LCPUFA (długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe). Jednak EFSA sugeruje, że dodatek LCPUFA może mieć potencjalnie korzystny wpływ na rozwój narządu wzroku oraz rozwój fizyczny i psychoruchowy.

Jakie są różnice w składzie pomiędzy mlekiem kobiecym a mlekiem modyfikowanym ?

Podstawowe różnice przedstawiłam w tabeli poniżej:

W mleku modyfikowanym jest większa zawartość białka niż w mleku kobiecym. Nie ma jednak zaleceń do jego zmniejszania, ponieważ EFSA wskazuje na brak jednoznacznego, korzystnego lub niekorzystnego wpływu takiej modyfikacji na rozwój fizyczny oraz ryzyko atopowego zapalenia skóry. Potrzeba więcej badań w kierunku roli spożycia białka w kontekście ryzyka nadwagi i otyłości w późniejszym wieku. Autorzy jednego badania obserwacyjnego sugerują, że zmniejszenie zawartości białka w mieszance mlecznej może mieć korzystny wpływ na ograniczenie ryzyka wystąpienia nadmiernej masy ciała w późniejszych latach życia dziecka.

Mleko kobiece vs mleko modyfikowane – porównanie składu

Na koniec przedstawiam przygotowaną przeze mnie infografikę, pokazująca jak wiele dodatkowych (WAŻNYCH dla zdrowia dziecka) składników zawiera mleko kobiece. 

Zapraszam do zapoznania się z artykułem na temat rodzajów preparatów mlekozastępczych.

Źródła:

Wykład prof. Hanny Szajewskiej wygłoszony na konferencji „Wiosenne Spotkania Pediatryczne 2016”.

Krogulska A.: Diety eliminacyjne w diagnostyce i leczeniu alergii na białka mleka krowiego.Standardy Medyczne/Pediatria  2016  T. 13  957-965.

Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Pod red. H. Szajewskiej i A. Horvath. Medycyna Praktyczna 2017.

H. Szajewska, P. Socha, A. Horvath, A. Rybak, A. Dobrzańska, M.K. Borszewska-Kornacka, A. Chybicka, M. Czerwionka-Szaflarska, D. Gajewska, E. Helwich, J. Książyk, H. Mojska, A. Stolarczyk, H. Weker. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Żywienie sztuczne. Medycyna Praktyczna 2014.

Magdalena Nehring-Gugulska, Anna Oslislo: Jak należy postępować, jeśli niemowlę karmione wyłącznie piersią obficie ulewa (refluks żołądkowo-przełykowy)? Czy należy wprowadzić sztuczne mleko zapobiegające regurgitacjom (typu AR) lub mieszać je z odciągniętym pokarmem?. Medycyna Praktyczna 2014.

Magdalena B. Pawłowicz, Beata Cudowska, Dariusz M. Lebensztejn: Preparaty mleka modyfikowanego i mlekozastępcze w żywieniu dzieci. Standardy Medyczne/ Pediatria 2015, T. 12, 551-558.

Magdalena Nehring-Gugulska: Mleko matki to fenomen natury. Medycyna Praktyczna 2015.

Beata Pawlus, Agnieszka Kordek, Beata Łoniewska: Podstawowe składniki mleka kobiecego – najnowsze wiadomości. Medycyna Rodzinna 5/2004, s. 213-216.

Monika Żukowska-Rubik, Magdalena Nehring-Gugulska: Kiedy powstaje pokarm i jak się zmienia? Medycyna Praktyczna 2015.

Camilia R. Martin, Pei-Ra Ling, and George L. Blackburn: Review of Infant Feeding: Key Features of Breast Milk and Infant Formula. Nutrients 2016 May; 8(5): 279.

Olivia Ballard, Ardythe L. Morrow: Human Milk Composition: Nutrients and Bioactive Factors. Pediatr Clin North Am. 2013 Feb; 60(1): 49–74.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) 2016/127 z dnia 25 września 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt oraz informacji na ich temat, a także w odniesieniu do informacji dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci.

Dzienniczek jest do pobrania w formie pdf’a, który możesz wydrukować i wypełniać. Najlepiej zostaw go gdzieś na wierzchu, albo przyklej na lodówkę lub w miejsce łatwo Ci dostępne, aby móc na bieżąco uzupełniać.

Jak wypełniać dzienniczek? Proponuję uzupełnianie według poniższych zasad.

Przy DNIU TYGODNIA – można wpisać aktualną datę.

W kolumnie PRODUKT – jaki produkt został podany, możesz również napisać godzinę podania (np. marchew – 12:00)

W kolumnie RODZAJ – jak dany produkt był przygotowany, czy był ugotowany, upieczony, czy może surowy, w jakiej formie został podany (np. ugotowana na parze, papka)

W kolumnie ILOŚĆ – ile dziecko zjadło (np. 5 łyżeczek)

W kolumnie OBJAWY – czy wystąpiły jakieś objawy, o której godzinie lub ile czasu po zjedzeniu (np. 16:00 – wysypka na plecach)

Poniżej możesz pobrać dzienniczek.

Pobierz

Dodatkowo przygotowałam miesięczny dzienniczek 🙂

Składniki na budyń jaglany z sosem truskawkowym (3 porcje):

• kasza jaglana – 0,5 szklanki
• mleko 2% lub napój roślinny (może być np. sojowy, migdałowy, owsiany) – 500 ml
• cukier wanilinowy – 1 łyżeczka (opcjonalnie)
• truskawki mrożone – 100 g
• cukier – 2 łyżeczki (lub syrop z daktyli lub cukier kokosowy)

Kaszę najlepiej przelać na sitku gorącą, następnie zimną wodą.

Do gotującego się mleka (z cukrem wanilinowym – opcjonalnie) wsyp kaszę. Gotuj mieszając co jakiś czas ok. 10 minut (do miękkości). Następnie zmiksuj na konsystencję budyniu. Przełóż do miseczki. Truskawki zmiksuj z cukrem (opcjonalnie) na sos i dodaj do budyniu.