Nie samym mlekiem żyje człowiek (dorosły), ale niemowlę już tak. Mleko kobiece vs mleko modyfikowane

Jak wiadomo karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia dziecka. Daje bardzo dużo korzyści zarówno dziecku, jak i jego matce (przeczytaj więcej TUTAJ). Mleko matki zawiera bardzo dużą ilość różnych składników, a jego skład może się zmieniać w zależności od wieku i potrzeb dziecka. Jednak nie każda kobieta chce i/lub może karmić piersią (o przeciwwskazaniach przeczytasz TUTAJ).

Niemowlę, które nie jest karmione piersią lub mlekiem kobiecym (odciąganym przez matkę lub z banku mleka) powinno dostawać mleko modyfikowane lub preparat mlekozastępczy. Mleka te i preparaty są stworzone w taki sposób, aby jak najlepiej upodobnić się składem do mleka matki, a także sprawiać, by tempo wzrastania niemowląt było jak najbardziej zbliżone do obserwowanych u dzieci karmionych piersią. Jak wiadomo, skład kobiecego mleka bardzo się zmienia w czasie karmienia, np. inny jest w pierwszym, i inny w siódmym miesiącu życia dziecka. Dlatego też nie jest możliwe całkowite odtworzenie jego składu.

Jakie są rodzaje mleka kobiecego?

Przede wszystkim chcę przypomnieć, że kobiece mleko powstaje w gruczole sutkowym.

Wyróżniamy 4 rodzaje mleka, które różnią się swoim składem:

  1. wydzielina przedporodowa (która powstaje w trzecim trymestrze ciąży),
  2. colostrum czyli tzw. siara (mleko początkowe) – wydzielana przez 3-4 dni po porodzie,
  3. mleko przejściowe – produkowane po siarze do ok. 14 dni po porodzie,
  4. mleko dojrzałe.

Wydzielina przedporodowa i colostrum zawierają wyższe stężenia białek oraz enzymów, ale mniejsze ilości tłuszczów, laktozy i glukozy. Natomiast mleko dojrzałe ma praktycznie stały skład.

Dodatkowo mleko kobiece zmienia się trochę w trakcie każdego karmienia. W początkowej fazie (do kilku pierwszych minut ssania) mleko zawiera więcej wody, a mniej tłuszczu niż mleko późniejsze (mleko II fazy). Czyli prościej mówiąc (pisząc) bardzo krótkie karmienie to właściwie pojenie, a dzięki dłuższego dziecko otrzymuje kaloryczny i sycący pokarm.

Jaki skład ma kobiece mleko i czym się różni od mleka krowiego?

Podstawowe składniki przedstawiłam w tabeli poniżej:

Mleko krowie różni się przede wszystkim od mleka kobiecego składem tłuszczu, większą zawartością i innym składem białka, większą zawartością fosforu, mniejszą zawartością oligosacharydów oraz brakiem licznych substancji wpływających na układ odpornościowy.

Z powodu wyżej wymienionych różnic potrzebne są modyfikacje mleka krowiego mające na celu upodobnienie tego mleka do pokarmu matki. Jednak nie jest możliwe całkowite odtworzenie kobiecego mleka.

Co to jest mleko modyfikowane i czym różni się od preparatu mlekozastępczego ?

Mleko modyfikowane jest specjalnie przygotowanym pokarmem dla niemowląt, które wytwarzane jest mleka krowiego o poddanych odpowiednim zmianom ilościowym i jakościowym.

Natomiast preparat mlekozastępczy to preparat, który zastępuje mleko modyfikowane. W tym przypadku źródłem białka nie jest białko mleka krowiego tylko np. zhydrolizowane białko lub białko sojowe. Należy je stosować tylko ze wskazań medycznych.

Podstawowy podział mlek modyfikowanych i preparatów mlekozastępczych

Co ciekawe, podział ten może być inny w różnych krajach. W Polsce mleka modyfikowane oraz preparaty mlekozastępcze podzielone zostały na dwie podstawowe grupy:

1 – preparaty do początkowego żywienia niemowląt (infant formula) – do ukończenia 6 miesiąca życia – zaspokaja w całości zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne w tym okresie składniki odżywcze.

2 – preparaty do dalszego żywienia niemowląt (follow on formula) – powyżej 6 miesiąca życia – zaspokaja potrzeby żywieniowe w okresie rozszerzania diety niemowląt.

Warto wiedzieć, że niemowlę mające np. 8 miesięcy może wypić preparat oznaczony “1”, ale dziecko, które ma 3 miesiące, nie powinno pić preparatu oznaczonego “2”.

Jaki skład mają mleka modyfikowane i preparaty mlekozastępcze ? Czy różnią się między sobą składem?

W krajach Unii Europejskiej skład i wartość odżywcza mlek modyfikowanych oraz preparatów mlekozastępczych są opiniowane przez EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, ang. European Food Safety Authority), a prawnie regulowane przez Dyrektywę Komisji Europejskiej. Oznacza to, że właściwie każde mleko modyfikowane ma ten sam, ściśle regulowany skład. Można jednak dodawać inne nowe składniki, jeśli ich bezpieczeństwo stosowania dobrze udokumentowano w badaniach. Jednak wyniki przeglądu systematycznego z 2014 pokazują brak jednoznacznych korzyści z dodawania probiotyków i prebiotyków, nukleotydów, cholesterolu, ß-palmitynianu, oleju palmowego oraz selenu. Stwierdzono także brak jednoznacznych korzyści ze stosowania mleka wzbogacanego w LCPUFA (długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe). Jednak EFSA sugeruje, że dodatek LCPUFA może mieć potencjalnie korzystny wpływ na rozwój narządu wzroku oraz rozwój fizyczny i psychoruchowy.

Jakie są różnice w składzie pomiędzy mlekiem kobiecym a mlekiem modyfikowanym ?

Podstawowe różnice przedstawiłam w tabeli poniżej:

W mleku modyfikowanym jest większa zawartość białka niż w mleku kobiecym. Nie ma jednak zaleceń do jego zmniejszania, ponieważ EFSA wskazuje na brak jednoznacznego, korzystnego lub niekorzystnego wpływu takiej modyfikacji na rozwój fizyczny oraz ryzyko atopowego zapalenia skóry. Potrzeba więcej badań w kierunku roli spożycia białka w kontekście ryzyka nadwagi i otyłości w późniejszym wieku. Autorzy jednego badania obserwacyjnego sugerują, że zmniejszenie zawartości białka w mieszance mlecznej może mieć korzystny wpływ na ograniczenie ryzyka wystąpienia nadmiernej masy ciała w późniejszych latach życia dziecka.

Czytaj dalej o preparatach mlekozastępczych.

Źródła:

Wykład prof. Hanny Szajewskiej wygłoszony na konferencji „Wiosenne Spotkania Pediatryczne 2016”.

Krogulska A.: Diety eliminacyjne w diagnostyce i leczeniu alergii na białka mleka krowiego.Standardy Medyczne/Pediatria  2016  T. 13  957-965.

Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Pod red. H. Szajewskiej i A. Horvath. Medycyna Praktyczna 2017.

H. Szajewska, P. Socha, A. Horvath, A. Rybak, A. Dobrzańska, M.K. Borszewska-Kornacka, A. Chybicka, M. Czerwionka-Szaflarska, D. Gajewska, E. Helwich, J. Książyk, H. Mojska, A. Stolarczyk, H. Weker. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Żywienie sztuczne. Medycyna Praktyczna 2014.

Magdalena Nehring-Gugulska, Anna Oslislo: Jak należy postępować, jeśli niemowlę karmione wyłącznie piersią obficie ulewa (refluks żołądkowo-przełykowy)? Czy należy wprowadzić sztuczne mleko zapobiegające regurgitacjom (typu AR) lub mieszać je z odciągniętym pokarmem?. Medycyna Praktyczna 2014.

Magdalena B. Pawłowicz, Beata Cudowska, Dariusz M. Lebensztejn: Preparaty mleka modyfikowanego i mlekozastępcze w żywieniu dzieci. Standardy Medyczne/ Pediatria 2015, T. 12, 551-558.

Magdalena Nehring-Gugulska: Mleko matki to fenomen natury. Medycyna Praktyczna 2015.

Beata Pawlus, Agnieszka Kordek, Beata Łoniewska: Podstawowe składniki mleka kobiecego – najnowsze wiadomości. Medycyna Rodzinna 5/2004, s. 213-216.

Monika Żukowska-Rubik, Magdalena Nehring-Gugulska: Kiedy powstaje pokarm i jak się zmienia? Medycyna Praktyczna 2015.

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments